تکنولوژی آموزشی

تکلیف شب نگرانی خانواده ها

چگونه به فرزندانمان در انجام تکالیف منزل کمک کنیم؟

1.    نشان دهید كه تعلیم و تربیت و تكالیف منزل مهم هستند.
2.    بر تكالیف منزل نظارت كنید.
3.    راهنمایی لازم را فراهم آورید.
4.    با معلمان جهت حل مشكلات صحبت كنید. ...ادامه متن...

چگونه به فرزندانمان در انجام تکالیف منزل کمک کنیم؟

1.    نشان دهید كه تعلیم و تربیت و تكالیف منزل مهم هستند.
•    آیا شما برای هر روز زمان مشخصی جهت مطالعه مشخص كرده اید؟
•    آیا فرزند شما كاغذ،كتاب،مداد و قلم و سایرلوازم مورد نیاز برای انجام تكالیف را دارد؟
•    آیا فرزند شما مكانی با روشنایی خوب و كاملاً ساكت در اختیار دارد؟
•    آیا شما با مثال روشنی به فرزندتان نشان می دهید كه مهارت های یاد گرفته شده بخش مهمی از چیز هایی است كه او آنرا در بزرگسالی انجام خواهد داد؟
•    آیا شما ارتباط مداوم با معلم فرزندتان دارید؟

2.    بر تكالیف منزل نظارت كنید.
•    آیا می دانید تكالیف فرزندتان كدامند؟چقدر باید طول بكشند؟انتظار معلم در مورد مشاركت شما در این زمینه چیست؟
•    آیا به شروع و خاتمه انجام تكالیف فرزندتان توجه می كنید؟
•    آیا نظریه معلم در مورد نحوه انجام تكالیف را بعد از برگشت داده شدن می خوانید؟
•    آیا تماشای تلویزیون و بازی های تصویری در طی انجام تكالیف فرزندتان قطع می گردد؟

3.    راهنمایی لازم را فراهم آورید.
•    آیا به سازماندهی تكالیف فرزندتان كمك می كنید؟آیا فرزند شما به یك برنامه یا كتابچه شرح وظایف نیاز دارد؟یك كیف یا كوله پشتی و یك پوشه اوراق چطور؟
•    آیا شما فرزندتان را برای تقویت عادات خوب مطالعه(مانند اختصاص زمان كافی برای تكالیف بزرگ و تهیه آزمون های تمرینی تشویق می كنید.
•    آیا با فرزندتان در مورد مقررات تكالیفشان صحبت می كنید؟آیا او آنها را می فهمد؟

4.    با معلمان جهت حل مشكلات صحبت كنید.
•    آیا با معلم در اوایل سال قبل از اینكه مشكلات بزرگ شوند ملاقات می كنید؟
•    آیا وقتی كه مشكلی پیش می آید با معلم ملاقات می كنید؟
•    آیا با معلم در طراحی یك نقشه و برنامه برای حل مشكلات تكالیف منزل تشریك مساعی می كنید؟
•    آیا با معلم و فرزندتان موثر بودن نقشه فوق را دنبال می كنید؟
منبع : www.nedayemoshaver.com

تكليف شب و نقش آن در آموزش ابتدايي

مقدمه

امروزه درآموزش و پرورش كشورمان و حتي ساير كشورهاي جهان موضوع تكليف شب يكي از موضوعات بحث انگيز تعليم و تربيت به شمار مي آيد. تكليف شب ابزاري است كه فرصت ها و فعاليتهاي خارج از مدرسه را براي رسيدن به اهداف برنامه درسي به طور موثر وآگاهانه به خدمت مي گيرد. تكرار و تمرين و به قولي تكليف شب به عنوان وسيله اي براي تثبيت يادگيري و كسب مهارت در آموزش هاي دريافت شده قدمتي به ازاي تاريخ دارد. تا آن جا كه لوحه هاي ثبت شده از زمان هاي قديم نمايانگر تكليف و تمرين بچه ها براي يادگيري است .

با توجه به اينكه در چند دهه اخير تحولات عظيمي در زمينه روشهاي تدريس در كشور ما به وجود آمده است ; هنوز براي تكليف شب از روش هاي قديمي استفاده مي شود و متاسفانه تكليف هنوز پيوند مستحكمي با اهداف آن برقرار ساخته است . لذا از ابعاد گوناگون موضوع را مورد بررسي قرار مي دهيم تا جايگاه واقعي اين مقوله آموزشي را روشن سازيم .

تعريف تكليف شب

تكليف از نظر لغوي فرمان به كاري دادن است يا كاري كه شخص يا مقام يا نهادي انجام آن را به عهده كسي گذاشته است معني شده است و از نظر آموزشي كليه فعاليت هايي كه معلمان در جهت تكميل يا كاربردي كردن آموزشي هاي كلاسي يك دانش آموز مقرر مي كند عنوان تكليف را به خود مي گيرد كه هدف آن دست يابي دانش آموزان به مهارت هاي كلاسي نوشتاري حسي حركتي فكري و... مي باشد.

جايگاه تكليف شب

اغلب دانش آموزان با شنيدن كلمه تكليف دچار همان حالتي مي شوند كه موقع دندان درد به آنها دست مي دهد. غالبا اين حالت براي معلمان كسل كننده است . باوجود اين تكليف شب يكي از مهم ترين و كاراترين مولفه ها يا ابزار براي يادگيري و نيز تحقق اهداف برنامه درسي به شمار مي رود مشروط بر اينكه بدانيم چگونه از آن استفاده كنيم .

چگونگي استفاده از اين فرصت ها و فعاليت ها نيازمند تاكتيك ها و مطالعات منسجم است .

اهداف تكليف شب

پژوهش درباره اهداف تكليف در نوشته هاي معتبر نشان داده كه اهداف كليدي تكليف شب عبارتند از :

1 ـ ابزار رشد شخصي و خود انضباطي دانش آموزان

2 ـ عامل اجراي مقررات و خط مشي ها

3 ـ تثبيت مطالب آموخته شده در ذهن و تقويت تجارب آموزشگاهي

4 ـ از بين بردن موانع اجراي برنامه درسي

5 ـ پرورش نيروي خلاقيت و ابتكار دانش آموزان

6 ـ توسعه روابط عمومي در فرآيند آموزش

7 ـ آموزش غيرمستقيم مسئوليت پذيري و نظم به دانش آموز

8 ـ فعال كردن دانش آموز در يادگيري

9 ـ برقراري ارتباط بين خانه و مدرسه

10 ـ ايجاد عادت به مطالعه

11 ـ افزايش قدرت زمان بندي و توانا كردن دانش آموز در برنامه ريزي و مديريت

12 ـ تعميم آموخته ها در موقعيت هاي تازه

آثار مثبت تكليف شب

انجام تكليف شب نقش موثري در تثبيت يادگيري دانش آموز دارد.

آگاه شدن والدين از آنچه در كلاس مي گذرد.

پر كردن اوقات فراغت دانش آموز به شكل سالم .

تعليم آموخته ها در موقعيت هاي تازه و يافتن بينش هاي تازه و اضافي و توان به كارگيري يافته ها در موقعيت هاي ديگر.

رشد فردي از قبيل پرورش احساس مسئوليت قدرت برنامه ريزي و مديريت توان زمان بندي اعتماد به نفس و پشتكار.

تقويت و غني سازي برنامه درسي به عنوان مكمل براي آنچه امكان پرداختن و تجربه مستقيم آن در كلاس ميسر نيست .

تكليف شب به بچه ها ياد مي دهد كه از رهنمودها پيروي كنند. مهارت هاي پژوهشي را به كار ببرند و تمركز حواس داشته باشند. تكليف شب سبب ايجاد مهارت هايي مي شود كه براي چيرگي بر دشواري هاي زندگي ضرورت دارند.

آثار منفي تكليف شب

عامل اجبار كه فكر و نگرش شاگرد را نسبت به مدرسه و يادگيري تغيير مي دهد.

ايجاد تصور ناسالم از قبيل يك جا نشستن و يك كار را انجام دادن .

بيزاري از مدرسه از دست دادن علاقه نسبت به درس خستگي روحي ناشي از تكرار.

محروم شدن از اوقات فراغت و فعاليتهاي اجتماعي مورد علاقه .

برخورد بين والدين و فرزندان فشار والدين براي انجام دادن تكاليف و بروز تضاد بين روش تدريس معلمان و والدين .

افزايش رفتارهاي غيراخلاقي از قبيل : تقلب پاك كردن امضاي معلم توسل به دروغ واگذار كردن انجام تكاليف به ساير اعضاي خانواده و...

با در نظر گرفتن اين موضوع كه معلمان به ميزان يادگيري فرد فرد دانش آموزان توجه ندارند و تفاوت هاي فردي تمايلات استعدادها توان و نيازهاي يادگيري آنها را مورد اغماض قرار مي دهند تكليف شب عامل شكنجه رواني دانش آموزان و بيشتر عامل ضايع كننده تمايلات و استعدادهاي آنهاست .

آنچه كودكان بايد ياد بگيرند

در كتاب مشق بدون اشك تاليف دكتر « بي هانسر » 1 و ترجمه مجيد رئيس دانا به راهكارهايي جهت رفع مشكل والدين با فرزندان در خصوص تكليف شب اشاره شده است . مولف در اين كتاب خطاب به والدين اظهار مي دارد :

1 ) فرزندان بايد بياموزند كه انجام تكليف درسي يك ميدان نبرد نيست . نبايد پيرامون تكليف درسي كشمكش قدرتي وجود داشته باشد. آنان بايد بياموزند كه شما مشاجره در مورد تكليف درسي را تحمل نخواهيد كرد.

2 ) فرزندان شما بايد ياد بگيرند كه تكاليف درسي شان را مسئولانه انجام دهند. آنها بايد بفهمند كه كمك هايي كه از شما انتظار دارند. محدود است و بايد تكاليف خود را به صورت كارآمد پربار و به موقع انجام دهند و به چنان اتكا به نفسي دست يابند كه بدون كمك ديگران از عهده هرگونه تكليف درسي واگذار شده برآيند.

3 ) بچه ها بايد ياد بگيرند كه زمان موجودشان را براي پروژه هاي بلند مدت و وظايف بزرگتر و پيچيده خود تقسيم بندي كنند.

4 ) فرزندانتان بايد ياد بگيرند كه صرف نظر از آنكه والدين در منزل باشند يا خير مسئول تمام كردن تكاليف درسي شان هستند. آنها بايد بياموزند كه غيرمسئولانه عمل كردن را در مورد تكليف درسي نخواهيد پذيرفت .

خصوصيات تكليف مناسب از نظر تحقيقات تربيتي

مقدار تكليف بايد متعادل باشد به طوري كه ذوق و شوق دانش آموز را براي تحصيل از بين نبرد.

طول زمان انجام تكليف متناسب با ويژگي هاي دانش آموزان باشد. طول زمان مناسب براي انجام تكاليف دانش آموزان ابتدايي بيشتر از يك الي دو ساعت نباشد.

تكليف شب بايد چند بعدي باشد به طوري كه مهارت هاي كلاسي نوشتاري كاوشگري اجتماعي عاطفي و... را پرورش دهد.

در تعيين موضوع تكليف به علائق و استعدادهاي دانش آموزان و تفاوت هاي فردي توجه شود. مثلا براي دانش آموزان قوي تكاليف پروژه اي و براي دانش آموزان ضعيف تكاليف امتدادي و تمريني تعيين گردد.

تكليف بايد تا آنجا كه امكان دارد بامحيط زندگي يادگيرندگان مرتبط باشد تا آنان بتوانند از تجربه هاي يادگيري در موقعيت هاي گوناگون و درس هاي متفاوت استفاده كنند . « جان ديويي » 2 مي گويد : « آموزش و پرورش البته امر مهمي است ولي مهم تر از آن زندگي كردن است » . بنا بر اين هدف آموزش و پرورش درمرحله اول بايد بهبود وضع زندگي باشد و مشق شب هم بايد با زندگي كودك متناسب باشد.

تكليف بايد با رشد جسمي عاطفي و شناختي دانش آموز مرتبط باشد.

منابع

شعاري نژاد علي اكبر. روانشناسي رشد

بي هانسر. مشق بدون اشك . ترجمه مجيد رئيس دانا

كلاوان الن . رام كردن غول تكليف درسي

سونا ليندا. طرح تكليف مدرسه . راهنمايي به پدران و مادران جهت كمك به برتري كودكان

فرنوديان فرج الله . بررسي چگونگي انطباق تكاليف شب با نيازهاي يادگيري

 بار سنگين تكاليف درسى

  بخش كلانى از خريد لوازم التحرير آستانه مهرماه براى دانش آموزان، بستگى به حجم تكاليف و رونويسى هاى دائمى آنان دارد. كوله پشتى دانش آموزان ايرانى از همين رو سنگين ترين حجم را دربرمى گيرد. انتقال دائمى معلومات بين مدرسه و خانه، تكيه بر محفوظات ، تمرين انفرادى و تمديد طولانى مدت آموزش از مدرسه به خانه و از معلم به والدين.

مصداق چنين برداشتى يافته هاى دو پژوهشگر دانشگاه پنسيلوانياست. براين اساس در بين ۵۰كشور جهان معلمان سه كشور ايران، تايلند و يونان بيشترين تكاليف خانگى را به دانش آموزان مى دهند. در مقابل، دانش آموزان سه كشور ژاپن، چك و دانمارك كمترين ميزان تكليف خانگى را دارند.

عنوان تكليف خانگى دانش آموزان پديده جديدى نيست. مسأله اى است كه از ديرباز براى دانش آموزان، معلمان و اوليا در بسيارى از كشورهاى جهان مطرح بوده.

چگونگى تكليف شب در ايران، از جمله مسائل آموزشى است كه به علت درگيرى والدين، دانش آموزان و معلمان، داراى اهميت و حساسيت ويژه اى است. به طورى كه عدم انجام تكاليف دانش آموزان مشكلات عمده اى براى آموزگاران دوره ابتدايى فراهم ساخته. براساس نظريات كارشناسان، تكاليفى كه معمولاً براى دانش آموزان تعيين مى شود، اغلب داراى ساختار حل تمرين و رونويسى و حفظ كردن است كه هر دانش آموز با انگيزه متفاوت به انجام آن مى پردازد. برخى صرفاً براى اينكه مورد تحسين ديگران به ويژه والدين خود قرار گيرند، مى كوشند تا هر كار طاقت فرسايى را تا حد امكان به خوبى انجام داده و خود را كوشا و مسؤوليت پذير نشان دهند. گروهى هيچ انگيزه اى براى انجام تكاليف ندارند و معمولاً از اين كار شانه خالى مى كنندو يا در اثر فشار والدين و مدرسه به طور ناقص و سرسرى تكاليف خود را انجام مى دهند. عده اى از دانش آموزان با دقت و علاقه بسيار، انجام تكليف خود را شروع مى كند ولى با دلزدگى ناشى از عوامل مختلف، در به پايان رساندن آن به هر بهانه اى سرباز مى زنند و برخى نيز با اعطاى جايزه و ساير امتيازات، تن به اين كار مى سپارند. چه بسا، هيچ يك از اين دانش آموزان ، انگيزه مطلوبى براى انجام تكاليف ندارند، زيرا تحقيقات نشان مى دهد بهترين انگيزه ، يك انگيزه درونى و ميل به يادگيرى است. دانش آموزى كه به اين مرحله برسد، از يادگيرى بيشتر احساس لذت مى كند و براى جلوگيرى از فراموشى و دريافت حدود آگاهى و ناآگاهى هاى خويش به خودارزيابى مى پردازد و چنان كه براساس يافته هاى همان تحقيق در دانشگاه پنسيلوانيا، تكاليف زياد خانگى، يادگيرى دانش آموزان را چندان افزايش نمى دهد. بلكه بايد معلمان را آموزش داد تا كيفيت تكاليف خانگى را افزايش دهند نه كليت آنها را.

عزت الله فولادى كارشناس و مسؤول پيشگيرى از آسيبهاى اجتماعى، نقش تكليف يا مشق شب را در اين مى داند كه يادگيرى يك فرايند است و براى آنكه اتفاق بيفتد به زمان و تمرين نياز دارد. اين فعاليتها بايد به نوعى تمرين شود. تكليف مدرسه مى تواند مفيد باشد اما بايد ديد چه كنيم تا مفيدتر باشد و ما را به هدف يادگيرى بهتر برساند. اين موضوعى است كه هميشه در بحث آموزش و يادگيرى وجود داشته و تا حدود زيادى نيز تغيير كرده. تكليف مدرسه به عنوان يك قاعده در خيلى كشورها به معناى آنچه ما داريم، وجود ندارد. بسيارى، تكاليف را در مدرسه انجام مى دهند. از سوى ديگر، بخشى از اين تكليف خواهى در نظام آموزش، به خواست و انتظار والدين برمى گردد، آنها فكر مى كنند اگر تكليفى نباشد بدين معنى است كه بخشى از زمينه يادگيرى فراهم نشده. منتقدان نظام تعليم و تربيت، مدرسه را پلى براى ورود به جامعه مى دانند. بنابراين مدرسه، خود، هدف نيست بلكه راهى براى پيدا كردن مهارتهاى لازم است. نظام آموزش و پرورش به دليل عدم حمايتهاى لازم نيروهاى انسانى، انگيزش مديريت متناسب با انتظارات پيش نرفته و دچار تعرض مى شود. آموزش و پرورش به عنوان مسؤول آموزشهاى رسمى بايد تلاش كند. بين نيازهاى جامعه و خانواده و فرد تعادلى ايجاد كند. مهمترين كار در اين بخش، كيفيت بخشى نيروى انسانى، ايجاد انگيزش و وجود فضاهاى مناسب در مدارس است. فضاهاى جديدى كه با تغيير روشهاى آموزشى بتوان از آنها استفاده كرد، روشهاى فعال تدريس و چينش كلاسها به يك شكل جديد به كيفيت كارمى افزايد.

بهترين مورد براى داورى در مورد حجم زياد تكاليف، خود دانش آموزان هستند. شرايطى كه دانش آموزان در آن شرايط به انجام تكليف مى پردازند، نگرش آنان در مورد تكليف شب، تأثير تكليف شب بر پيشرفت تحصيلى آنان از نگاه خودشان و مقايسه نظريات دانش آموز دختر و پسر؛ اهداف پژوهشى بودندكه در مورد نگرش و انگيزه هاى دانش آموزان در مورد تكاليف شب انجام شد.

از ميان ۲۳۸ دانش آموز پسر و ۳۱۵ دانش آموز دختر در ۱۵سؤال باز بسته استفاده شده كه در آن حدود ساختار تكاليف دانش آموزان، شرايط فيزيكى انجام تكاليف، شرايط روحى، روانى و اجتماعى انجام تكاليف و پيامدهاى عدم انجام تكاليف براى دانش آموزان مورد نظر بوده است. نظريات دانش آموزان نشان داد تكليف شب، تركيب اضافى است كه دو توهم را براى دانش آموزان به وجود آورده است. اول آنكه اين كار بايد شب صورت گيرد. دوم، اين كار شاق و طاقت فرسايى است كه بايد به اجبار انجام شود. معمولاً دانش آموزان در اوج خستگى، باعث بى دقتى در انجام تكاليف مى شود. بيشتر دانش آموزان از حجم زياد تكاليف در دروس مختلف و يكنواختى آنها شكايت داشتند و به ويژه تكاليف محوله براى روزهاى تعطيل را طاقت فرسا ذكر مى كرده اند. به طورى كه گفته اند حتى براى رسيدگى به نظافت شخصى در پايان هفته نيز وقت كم مى آورند. آنها انجام اين تكاليف توسط معلمانشان را بعيد تصور كرده اند. نگرانى از تنبيه و سرزنش در حضور جمع به دليل انجام ندادن تكاليف، از عواملى است كه دانش آموزان را دچار پريشانى و اضطراب مى كند. ترس از واكنشهاى غيراصولى معلمان و اوليا كه آميخته با تهديد و تحقير است، در لابه لاى نوشته هاى دانش آموزان، بيشتر از هر مطلب ديگرى نمايان است. آنها معتقدند كه بايد با دانش آموز به صورت انفرادى صحبت شود. آنها تمايل دارند كه اين فرصت به آنان داده شود تا در مورد مشكلاتشان توضيح دهند. برخى دانش آموزان به نوع تكليف خود اعتراض داشتند و رونويسى از دروس تاريخ و مدنى را كارى بيهوده تلقى كرده اند و انجام اين نوع تكاليف را با تشبيهى مثل «كوه كندن» به شدت خسته كننده دانسته اند و تكاليفى را كه باعث برانگيختگى، خلاقيت و كنجكاوى مى شود، پيشنهاد كرده اند. گروهى از دانش آموزان، به مبهم بودن تكاليف تعيين شده اشاره كرده اند و خواستار توضيح بيشترى از طرف معلم هستند و اظهار كرده اند كه تكاليف در دقيقه هاى پايانى زنگ آخر تعيين مى شود كه گاهى با سروصدا و تعطيلى مدارس همراه شده و نحوه و چگونگى آن روشن نمى شود. شيوه بازبينى تكاليف، خود موجب عدم توجه دانش آموزان به ارزش اين فعاليت شده زيرا برخى از دانش آموزان، معتقدند كه به تكاليفشان درست رسيدگى نمى شود. آنها توجه و نظارت هرچه بيشتر معلم را خواستار شده اند. عده اى عدم وجود شرايط مناسب در منزل را دليل انجام ندادن تكاليف خود ذكر كرده اند. ۹۸درصد آنان مايلند هنگام انجام تكاليف در منزل، از طرف خانواده محيط آرام و مناسبى فراهم شود و نظارت و راهنمايى اوليا را نيز خواستار شده اند. مطالعه نظريات دانش آموزان نشان مى دهد با اين كه تكاليف داده شده به حد كافى آنان را درگير مسائل آموزشى و درسى با شرايط كلاس نمى كند، ولى تعداد زيادى اعتقاد دارند كه انجام تكليف در خانه، تأثير مثبتى در پيشرفت تحصيلى آنان دارد. تعيين تكليف شب براى دانش آموزان و ميزان ونحوه انجام آن، از جمله مباحث سنتى آموزش و پرورش است و آنچه در اين پژوهش به آن پرداخته شده، تنها بخش بسيار كوچكى از واقعيات است. حتى تكاليف غيرضرورى و وقت گيرى كه خارج از توان دانش آموزان است و آنها با انگيزه هاى منفى به انجام دادن آن مى پردازند، مى تواند يادگيرى را مختل و آنها را تا مرز ترس از مدرسه سوق دهد. اگر بازخورد تكليف شب به دو بخش مؤثر و غيرمؤثر تقسيم شود نكات مثبتى نيز وجود دارد. تعميق و گسترش يادگيرى، نظارت والدين بر فرزندان در منزل، ارتباط با مدرسه، نظارت بر نقاط ضعف، روش تدريس معلم و آگاهى والدين از پيشرفت، جنبه مثبت تكاليف است. با اين حال دانش آموزى كه پس از ۴ تا ۶ ساعت صرف وقت در مدرسه، خسته به منزل مى آيد با وجود تكاليف سنگين فرصت پرداختن به علايق و بازى ها را ندارد يك تكليف سنگين و طاقت فرسا مى تواند مضر باشد به ويژه اگر متناسب با استعداد دانش آموز و در راستاى تقويت دانش آموز هم نباشد. چنين چيزى ايجاب مى كند تكليف سبك، كوتاه و متناسب با استعداد و علايق فردى و شرايط و توانايى خانواده باشد. محيط آرام و امكانات كمكى مى تواند شرايط تبعيض  آميزى، بسته به تفاوت خانواده ها به وجود آورد. فولادى در همين مورد مى گويد: آيا براى همه درس ها يك روش را بايد به كار گرفت و يك فرمول را به ذهن سپرد. آيا براى تاريخ وجود تكليف ضرورى است. حفظ طوطى وار بعد از مدتى فراموش مى شود. يكى از ويژگى هاى معلمان خلاق براى هر درس اين است كه روش هاى گوناگون را در نظر مى گيرند، همه فراگيران با يك روش ياد نمى گيرند. فردى قوه شنيدارى قوى ترى دارد و كس ديگرى از طريق تمرين كردن، نتيجه بهترى مى گيرد. با توجه به تفاوت هاى فردى و فرهنگى- اجتماعى نمى توان گفت يك روش كاملاً درست است. بنا بر اين بايد ويژگى هاى يك تكليف خوب را دانست. تكليف مى تواند در مدرسه انجام شود و فعاليت هايى كه در مورد يك مدرسه اتفاق مى افتد ممكن است جاى ديگر متفاوت باشد. سپس آن كه بسته به شرايط فرهنگى و اجتماعى خانواده تكليف داده شود، به زبانى ديگر ما نيازمند ساختار شكنى و ابداع روش هاى نو هستيم. ارتقاى حرفه اى معلمان و اصلاح نگرش مديران، زمينه مناسبى براى رشد دانش آموزان فراهم مى كند. در جهانى كه هر هفت روز در آن علم بشر دو برابر مى شود ما نيازمند تغيير هستيم. البته از سويى نبايد تغييرات مثبت و رو به رشد هم در مدرسه هم نگرش معلمان را ناديده بگيريم و در مقابل بايد ديد چقدر از آموزش و پرورش حمايت شده. اين در حالى است كه تغيير نگرش صرفاً با بخشنامه به وجود نمى آيد. آيا شرايط مطلوب براى يادگيرى هست؟ همه به يك سمت مى نشينند يا دايره اى و U شكل مى نشينند، آيا تعداد معلمان متناسب تعداد دانش آموزان است؟

در اين ميان مسائل ريشه اى ترى نيز وجود دارد. در حقيقت، حجم زياد تكاليف در مدارس، خود بازتاب مسأله فراگيرى چون نمره محورى در آموزش و پرورش است. هنگامى كه نمره محورى، مدرك يا صرفاً ورود به دانشگاه هدف اصلى است، نحوه تدريس نيز نتيجه محور مى شود. در اينجا مهم اين نيست كه دانش آموز چقدر مهارت دارد، بلكه مهم اين است كه چه نمره اى گرفته پس بايد به سمت حفظيات و تكاليف خاص يا به سمت تست زنى برود. اين نگاه سطحى شده يا نگاه تجارى موجب مى شود كلاس هاى تست حتى از سطوح پايين تر شروع شود كه همين آموزش و پرورش را با چالش هاى جدى روبرو كرده. اينجاست كه يادگيرى يا آمادگى براى بهتر زيستن ديگر وجود خارجى ندارد. بخشى از شهريه را از خانواده مى گيرند بنابراين بايد نيازهاى خانواده را در نظر بگيرد و در عوض مسؤوليت هاى اصلى خود را فراموش مى كنند. نتيجه محور بودن و گذشتن از آزمون هاى اين چنينى جاى آمادگى فرد براى ورود به اجتماع را مى گيرد. در اينجا ديگر هدف از آموزش كسب مهارت هاى زندگى نيست. مسأله ديگرى كه وجود دارد به سطح مطالبات و خواست هاى غير واقعى والدين بر مى گردد. نبود تكليف يا حتى حجم كم آن براى آنها نگران كننده مى نمايد. اين قضيه در مدارس غير دولتى به نوعى تشديد مى شود حجم سنگين تكاليف، كلاس هاى مكرر و متعدد و آموزش هاى خانگى و خارج از نرم والدين در خانه و تأكيد و پافشارى آنها بر دروس، به نوعى دانش آموز را دچار بمباران درسى مى كند. چه بسا كه يكى از علل بى انگيزگى دانش آموزان، نسبت به درس و مدرسه، بازخورد افراطى چنين رفتارهايى است. با اين حال همچنان كه عزت الله فولادى مى گويد: ما مى توانيم به تكاليف جهت دهيم به شكلى كه آنها را خوشايند سازيم. دانش آموز مى تواند براى دوستان و خويشان نامه بنويسد. يادداشت كردن پيام ها و معلومات و مهارت هايى كه در مدرسه مد نظر است. خاطره نويسى در بعضى كشورها خيلى مورد توجه است. اين كه در پايان هفته به جاى تكليف و كار در مورد تعطيلات بنويسند. خاطره نوعى واقعه نويسى است و بچه هاى ديگر هم ياد مى گيرند. برخى روانشناسان اجتماعى معتقدند ۸۰ درصد يادگيرى ها از طريق مشاهده است. چيزهاى خوبى كه در جامعه مى بينند يا در روزنامه مى خوانند يا نكته برجسته اى كه در زندگى به آن بر مى خورند را بنويسند و در كلاس ارائه كنند يادگيرى تنها منوط به كتاب هاى درسى نيست. مى توان منابع ديگر يادگيرى را در خارج از مدرسه ايجاد كرد. از سويى معلم بايد هدف و چرايى انجام تكاليف را براى فراگيران به روشنى بيان كند. شرايط مطلوب براى انجام يك تكليف و اين كه آيا دانش آموز شرايط اين كار را دارد، در نظر گرفته شود. شرايط مالى و فيزيكى و ميزان تحصيلات والدين مؤثر است. گاهى والدين بيش از حد وارد جريان يادگيرى مى شوند تا آن كه نقش راهنمايى و نظارتى و حمايتى داشته باشند. والدين نبايد سعى كنند پاسخ سؤالات را به بچه ها آموزش دهند، تنها راهنمايى در مورد راه هاى كسب درست منابع صدق مى كند. از سويى در تكليف دادن، هويت موفق را ايجاد كنيم نه اين كه هويت شكست را آموزش دهيم. اگر تكاليف سنگين باشد به احتمال زياد در انجام تكليف، شكست مى خورد و يك هويت ناموفق شكل مى گيرد. هرگونه نقش والدين، غير از نقش حمايتى باعث آسيب مى شود. حتى بخشى از عدم توفيق والدين هستند. آنقدر فشار به بچه ها مى آوريم كه لذت درست خواندن را از بچه ها مى گيريم و به جاى لذت، احساس تنفر در آنها ايجاد مى شود. درس خواندن بايد به عنوان يك فعاليت لذت بخش معرفى شود نه به عنوان تنبيه كردن. اجازه دهيم بچه ها مسؤوليت رفتارهايشان را بشناسند. كمك، تنها در حد سؤال، ابهام يا نياز است اما انجام دادن آن به عهده خود بچه ها است. بدترين والدين، والدينى هستند كه جواب سؤالات را مى دهند. از سويى والدين و معلمان بايد بدانند كه بازى نقش مهمى در يادگيرى براى بچه ها دارد، حتى مهارت هاى درسى را هم تقويت مى كند.

بررسى حجم زياد تكاليف مى تواند به اين چكيده نهايى پايان يابد كه تكليف بايد در سه بخش اهداف، انواع و استراتژى تكليف تنظيم شود. معلمان بايد بدانند تكليف را مطابق توانايى ها و علايق هر يك از دانش آموزان تعيين كنند. حتى به جاى عنوان تكليف شب مناسب تر است از تركيب تمرين روزانه استفاده شود كه در تمام اوقات، هر زمانى كه فرصت مناسب فراهم آيد، بايد به انجام آن اقدام شود. در نهايت آن كه هر چند دادن تكليف و انجام آن در منزل در شرايط فعلى آموزش، براى دانش آموزان مفيد است. اما ماهيت تكليف داده شده نياز به بازنگرى دارد. آموزش و پرورش مانند مدارس چند نوبته، كلاس هاى پر تراكم، زمان اختصاص يافته به آموزش، عدم آموزش فراگير، برخى صلاحيت هاى حرفه اى، چاره اى از تكليف منزل نيست. اما رشد سريع علم و پيدايش مواد جديد در برنامه هاى درسى، پيدايى نظريات جديد تربيتى، وجود رسانه هاى گروهى و الكترونيكى، رايانه اى و دروس خود آموز كه اوقات فراغت دانش آموزان را به خود اختصاص مى دهند.

حجم سنگين كوله پشتى تكليف درسى، براى گرده و طاقت دانش آموزان بار سنگينى به نظر مى رسد.

بارى كه حمل آن به فرايند كيفى يادگيرى و اشتهاى آزاد و سبك خلاقيت نيز منجر نمى شود

  منبع :  روزنامه ایران

مشکل تکلیف شف حل می‌شود اگر...

   به نظر می‌آید هیچ راه حلی وجود ندارد که بچه‌ها از مشق نوشتن خلاص شوند و یا دست کم هنگام مشق نوشتن احساس خستگی و کسالت نکنند.

   به نظر می‌آید هیچ راه حلی وجود ندارد که بچه‌ها از مشق نوشتن خلاص شوند و یا دست کم هنگام مشق نوشتن احساس خستگی و کسالت نکنند.

اینجا پرسشی مطرح می شود که وظیفه معلم‌ها و والدین در این میان چیست؟ تکلیف شب مهارت‌هایی    

  " پیشنهاد می‌شود که برای تشویق جدی دانش‌آموزان از روش جایزه دادن استفاده کنید. مثلا اگر فیلمی هست که فرزند شما دوست دارد ببیند، پیشنهاد می‌کنیم که آخر هفته، اگر او هر شب تکالیفش را به خوبی انجام داد، او را به سینما ببرید... "

را ایجاد می‌کند که بچه‌ها برای مبارزه با مشکلات زندگی به آن نیاز دارند. باید اطمینان حاصل شود که تکلیف شب یک تجربه تلخ و دردآور نیست و با کمترین بحث و جدال به نتیجه می‌رسد و این که فرزند شما به تدریج احساس مسئولیت می‌کند.

تکلیف شب با بهبود پیشرفت دانش‌آموز ارتباط اساسی دارد. پس شما معلمان محترم باید به چند رهنمود درباره تکلیف شب توجه داشته باشید.

* تکلیف‌ها حتما با آنچه تدریس می‌کنید ارتباط داشته باشد. در غیر این صورت احتمال پیشرفت در برنامه درسی وجود ندارد.

* برای تکلیف خانه برنامه‌ریزی دقیق داشته باشید. در مورد تکلیف‌ها با دانش‌آموزان بحث کنید و اگر ضرورت بحث ایجاب کرد، نوع تکلیف را تغییر دهید.

* توجه کنید تکلیف‌ها شکل عادی نداشته باشد، تکلیف باید دانش‌آموز را به تفکر، طرح‌ریزی، خلاقیت و مسئله گشایی متناسب با وضعیت او و موضوع مورد نظر وادارد.

* دانش‌آموزان خود را ملزم به درست انجام دادن تکلیف کنید و برای تکلیف نادرست تاثیر منفی قایل شوید. این عمل شما به این مفهوم است که نحوه انجام تکلیف را در نمره‌گذاری دخالت می‌دهید.

* نظر خود را به طور شفاهی و یا کتبی در مورد تکلیف‌های کامل شده ابراز کنید.

پدران و مادران باید از خط‌ مشی معلمان در تعیین تکالیف مدرسه آگاه شوند و بدانند که معلم فرزندشان چه انتظاراتی از آنها دارند

شما به عنوان معلم وظیفه‌شناس در جلسات انجمن اولیا و مربیان لازم است نکاتی را در رابطه با تکلیف شب به والدین توصیه کنید، زیرا آنها هم به    

  " شما به عنوان معلم وظیفه‌شناس در جلسات انجمن اولیا و مربیان لازم است نکاتی را در رابطه با تکلیف شب به والدین توصیه کنید، زیرا آنها هم به اندازه معلم در انجام تکلیف شب نقش مهم و اساسی دارند... "

اندازه معلم در انجام تکلیف شب نقش مهم و اساسی دارند.

توصیه‌های معلم به والدین

* یک ساعت مشخص برای مشق شب کودک خود تنظیم کنید:

اگر زمان مشخصی را برای مطالعه کودکان تعیین کنید، بچه‌ها به منظم بودن در امر مطالعه عادت می‌کنند، ولی این که چه زمانی را باید به مطالعه کودکان اختصاص داد بستگی به فرزند شما دارد. مثلا این که بعضی از بچه‌ها نیاز دارند که بعد از مدرسه استراحت کنند. کودک در روزهایی که تکلیف ندارد، باید از وقتش به نحو احسن استفاده کند. به ور مثال درس‌هایی که در گذشته خوانده، مرور کند. و یا درس‌های جلوتر را مطالعه کند یا کارهای عملی مدرسه را انجام دهد. فقط باید در گفتار و رفتار خود محکم، باثبات، آگاه و هشیار باشید.

* ترغیب و تشویق کردن:

پیشنهاد می‌شود که برای تشویق جدی دانش‌آموزان از روش جایزه دادن استفاده کنید. مثلا اگر فیلمی هست که فرزند شما دوست دارد ببیند، پیشنهاد می‌کنیم که آخر هفته، اگر او هر شب تکالیفش را به خوبی انجام داد، او را به سینما ببرید.

مطمئن شوید که او را به خوبی تشویق کرده‌اید. در ضمن، شاگردی که برای تغییر دادن خود تلاش می‌کند را نیز تمجید کنید. مثل پسربچه فراموشکاری که سعی می‌کند همه کتاب‌ها و وسایلش را در تمام هفته به خانه بیاورد.

تحقیقات مشخص کرده است که والدینی که همواره    

  " برای تکلیف خانه برنامه‌ریزی دقیق داشته باشید. در مورد تکلیف‌ها با دانش‌آموزان بحث کنید و اگر ضرورت بحث ایجاب کرد، نوع تکلیف را تغییر دهید. ... "

با خوشحالی به فرزندانشان در انجام تکالیف کمک کنند به بچه‌ها این اعتماد و اطمینان را می‌دهند که آنها می‌توانند حتی با سخت‌ترین برنامه‌ها هم درگیر شوند. پیامی که این والدین مرتبا انتقال می‌دهند این است که تو می‌توانی این کار را انجام دهی. ما روی تو حساب می‌کنیم. به این ترتیب بچه‌ها می‌توانند به خوبی از عهده تکلیفشان برآیند.

* ارتباط با والدین دیگر و معلم

اگر فرزند شما اصرار کرد که او نمی‌تواند تکالیفش را انجام دهد، شاید تکالیف او واقعا مشکل است. با والدین دیگر تماس بگیرید و چگونگی برخورد دانش‌آموزان دیگر با تکلیفشان را جویا شوید. سپس می‌توانید با آموزگار گفت‌وگو کنید تا راه‌حل اساسی پیدا شود.

آنچه مسلم است آن است که:

ما باید با حقایق مواجه شویم. مشق شب به جالبی فیلم‌های ویدیویی و عروسک بازی نیست مهم‌ترین چیزی که متخصصان به آن معتقدند این است که صبور باشید. رشد کودکان زمان می‌برد. و برای این که آنها نسبت به تکالیفشان احساس مسئولیت پیدا کنند نیز احتیاج به زمان داریم و در این راه فراز و نشیب‌های زیادی وجود دارد.